Neolitiko, Kalkolitiko eta Brontze garaian, Zegamako lurretan artzantzatik bizi ziren gizakiak zeuden. Bizikera horren adierazgarri dira gaur egun ere, oraindik ikus ditzakegun Trikuharri eta Hilarriak.
Pentsatzen da, Otzaurteko pasabide naturala, historiaurretik Mediterraneo aldea eta Kantauri aldea lotzeko pasabidea izan dela. Inguru hauetan aurkitutako erromaniko garaiko aztarnek, gutxi badira ere, bertatik erromatarrak pasatu zirenaren lekuko dira.